Νέο Λύκειο: Μετά το «Νέο Σχολείο» και πριν το «Νέο ΑΕΙ»
Παρουσιάζουμε σήμερα τις προτάσεις του Υπουργείου Παιδείας για το «Νέο Λύκειο».
Στη διαμόρφωση τους έχουν ληφθεί υπόψη :
· Οι μελέτες του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.
· Το πόρισμα του Εθνικού Συμβουλίου Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας υπό τον
κ. Μπαμπινιώτη.
· Το σύνολο των προτάσεων που έχουν κατατεθεί στο ΕΣΥΠ.
· Τα πορίσματα συνεδρίων της ΟΛΜΕ.
· Τα συμπεράσματα της μελέτης PISA του O.Ο.Σ.Α.
· Τα προγράμματα σπουδών πολλών ευρωπαϊκών χωρών
· Οι σύγχρονες εκπαιδευτικές ανάγκες και η σημερινή πραγματικότητα στο εκπαιδευτικό μας σύστημα συνολικά και στο Λύκειο ειδικότερα.
· Ο λυκειακος χάρτης της χώρας και το ανθρώπινο δυναμικό που υπηρετεί σήμερα στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.
Για την πρόταση αυτή - που αύριο καταθέτουμε στο Εθνικό Συμβούλιο Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, υπό τον κ. Καζάζη – δούλεψαν μάχιμοι εκπαιδευτικοί, με εμπειρία στο Ελληνικό Λύκειο, στο ΙΒ αλλά και σε άλλες χώρες, καθώς και ακαδημαϊκοί με ειδική γνώση στο θέμα.
Όπως πολλές φορές έχω πει, δεν προωθούμε μια ακόμη «αλλαγή για την αλλαγή» και μάλιστα σε όλα τα επίπεδα του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Θα ήμουν ευτυχής αν μπορούσα να περιοριστώ σε επιμέρους βελτιωτικές κινήσεις, όμως όλοι οι δείκτες επιβεβαιώνουν το κοινό αίσθημα: Το εκπαιδευτικό μας σύστημα πάσχει!
Δεν προάγει την κριτική σκέψη.
Δεν ξεχωρίζει τα χρήσιμα και ταλαιπωρεί τον μαθητή, με πολλά επουσιώδη και περιττά.
Δεν αξιοποιεί σωστά το εκπαιδευτικό μας υψηλής στάθμης δυναμικό και τις υπαρκτές υποδομές.
Έχει μετατρέψει τις δυο τελευταίες τάξεις του Λυκείου, σε «παρακολούθημα» των φροντιστηρίων.
Και για το δεδομένο αποτέλεσμα, στοιχίζει πολύ ακριβά και για τον Έλληνα φορολογούμενο και για τον κάθε γονιό χωριστά.
Μερικά στατιστικά στοιχεία επιβεβαιώνουν το πρόβλημα αλλά και τις δυνατότητες που υπάρχουν και δεν αποδίδουν τα αναμενόμενα.
Το Λύκειο σήμερα έχει
· ως προς το διδακτικό προσωπικό:
o εκπαιδευτικούς πολύ υψηλής επιστημονικής εξειδίκευσης (το 34.7% των έχουν πρόσθετα ακαδημαϊκά προσόντα (μετεκπαίδευση στο εσωτερικό ή στο εξωτερικό, κατοχή δεύτερου πτυχίου ανώτατης εκπαίδευσης, μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης Master ή Διδακτορικό)
o την καλύτερη αναλογία μαθητών/διδάσκοντα (8,5:1) ανάμεσα σε όλες τις χώρες μέλη της Ε.Ε. και του ΟΟΣΑ.
· ως προς τον αριθμό σχολικών μονάδων:
o Στην Ελλάδα λειτουργούν 1297 σχολικές μονάδες Ενιαίων Λυκείων, Αντίστοιχα στην Φιλανδία ( πληθ. 5.300.000) λειτουργούν 448 μονάδες και στην Πορτογαλία (πληθ. 10.600.000) 822 μονάδες. Δηλαδή στην Ελλάδα 1 μονάδα ανά 8.700 κατοίκους, στην Φινλανδία 1 ανά 11.900 και στην Πορτογαλία 1 ανά 12.900.
· ως προς το επίπεδο υλικοτεχνικής υποδομής:
o πολύ ικανοποιητικό επίπεδο (το 91.4% των Λυκείων διαθέτουν εργαστήρια Φυσικής-Χημείας, το 97.2% διαθέτει εργαστήρια Πληροφορικής, το σύνολο των υπολογιστών που υπάρχουν στα Λύκεια είναι συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο εκ των οποίων το 91.4% με ευρυζωνική σύνδεση και επίσης) σχεδόν όλα τα Λύκεια (98.5%) εργάζονται με πρωινό ωράριο,
· ως προςτην επιλογή γενικού Λυκείου η επαγγελματικού Λυκείου:
o σήμερα μόλις 1 στους 4 ή 5 περίπου έλληνες μαθητές κατευθύνεται στο τεχνικό-επαγγελματικό λύκειο. Το ποσοστό αυτό βρίσκεται σε πλήρη αναντιστοιχία με ό,τι συμβαίνει στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες όπου οι μισοί και πλέον μαθητές κατευθύνονται στον τεχνικο-επαγγελματικό κλάδο της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Η τάση αυτή οδηγεί στην ανάγκη για πλήρη αναμόρφωση του τεχνικού-επαγγελματικού Λυκείου στη χώρα μας, ώστε να καταστεί μια αξιόπιστη και ελκυστική λύση για τους μαθητές. Προς την κατεύθυνση αυτή θα κινηθούμε άμεσα το αμέσως προσεχές διάστημα
· ως προς τα προγράμματα σπουδών:
o Στην Ελλάδα υπάρχει ο μέγιστος κατακερματισμός του σχολικού χρόνου με υπερβολικά μεγάλο αριθμό μαθημάτων στο λύκειο (49 μαθήματα), όταν στη Γαλλία είναι 26, στην Ισπανία 24, στην Ιταλία 30, και ξεχωρίζει η Κύπρος με 44 . Στα 49 περιλαμβάνονται και 8 μονόωρα. Η κατάσταση αυτή αφενός δεν επιτρέπει την εμπέδωση ύλης αφετέρου, ακυρώνει τον παιδαγωγικό ρόλο των εκπαιδευτικών που σε ελάχιστο χρόνου προσπαθούν να καλύψουν μια υπερφορτωμένη και εγκυκλοπαιδικού τύπου ύλη
· ως προς την αποτελεσματικότητα:
o οι ακαδημαϊκές επιδόσεις των μαθητών αποτελούν ένα σημαντικό κριτήριο αξιολόγησης . Τα αποτελέσματα του διαγωνισμού PISA(2009) του ΟΟΣΑ δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά. Σε σύνολο 34 χωρών, οι μαθητές μας κατατάσσονται στην 26η θέση στην Γλώσσα, στην 31η θέση στα Μαθηματικά, και στην 32η θέση στις Φυσικές Επιστήμες
o Ένας άλλος αρνητικός δείκτης είναι τα υψηλά ποσοστά χαμηλής βαθμολογίας στις εισαγωγικές εξετάσεις σε Πανεπιστήμια και ΤΕΙ. Με βάση τα στοιχεία της τελευταίας τετραετίας τα ποσοστά των εξεταζομένων με βαθμολογία κάτω του 10 συνολικά (σε παρένθεση τα ποσοστά κάτω του 5) έχουμε παραδείγματα όπως: Ιστορία Γενικής Παιδείας σε ποσοστό 45%-60% (23%-33%), Αρχαία Ελληνικά Θεωρητικής κατεύθυνσης σε 40% - 50% (17% - 23%) , Ιστορία θεωρητικής κατεύθυνσης σε 45% - 50% (20% -25%), Μαθηματικά Τεχνολογικής κατεύθυνσης ΙΙ σε ποσοστό 60% - 75% (40% - 50%) Φυσική Τεχνολογικής κατεύθυνσης ΙΙ σε 55% - 65% (25% - 30%)
- ως προς τον Έλληνα μαθητή και μαθήτρια:
Οι Έλληνες έφηβοι είναι οι πιο σκληρά εργαζόμενοι Έλληνες.
· ως προς το κόστος:
Η εμπέδωση σε κάθε οικογένεια της αντίληψης ότι το φροντιστήριο αλλά και η εξωσχολική βοήθεια του μαθητή είναι απολύτως αναγκαία για την είσοδο του στην τριτοβάθμια εκπαίδευση έχουν οδηγήσει στην απαξίωση του λυκείου , στο φαινόμενο της αποχής από το δημόσιο σχολείο αλλά της συστηματικής παρακολούθησης των ιδιωτικών μαθημάτων .
Η αλλαγή αυτής της κατάστασης αποτελεί ευθύνη και πρόκληση πολιτεία και εκπαιδευτικούς
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του ΚΑΝΕΠ της ΓΣΕΕ η μέση ετήσια δαπάνη των οικογενειών για τα φροντιστήρια ανέρχεται σε περίπου 900 εκατομμύρια € (εκ των οποίων τα δυο τρίτα α για φροντιστήρια και το ένα τρίτο για ιδιαίτερα μαθήματα).
Το «Νέο Λύκειο» πρέπει να αποκαταστήσει όχι μόνο την σωστή και πλήρη λειτουργία του.
Πρέπει να αποκαταστήσει την ισορροπία στη ζωή των εφήβων.
Πρέπει να κάνει «φυσιολογική» τη ζωή τους και τη ζωή των γονιών τους.
Ο έφηβος έχει δικαίωμα στη Γνώση, αλλά έχει δικαίωμα και στη ζωή !!!
Στον ελεύθερο χρόνο, στη δημιουργία, στη συμμετοχή.
Το Λύκειο δεν είναι απλά ο προθάλαμος του πανεπιστημίου ή του ΤΕΙ.
Είναι μια αυτόνομη εκπαιδευτική μονάδα όπου :
- ο νέος έχει πρόσβαση στη γνώση και ταυτόχρονα αναπτύσσει την κριτική του ικανότητα
- διαμορφώνεται η συνείδηση του ενεργού πολίτη
- ενδυναμώνονται οι αξίες της συλλογικότητας και της αλληλεγγύης , ο σεβασμός στον άλλο
- προετοιμάζεται ο νέος για το επόμενη βαθμίδα με ήρεμο και οργανωμένο εντός του σχολείου τρόπο.
- Λίγα μαθήματα με επαρκή αριθμό ωρών διδασκαλίας στο Σχολείο μπορούν να προετοιμάσουν πλήρως τον μαθητή να επενδύσει εκεί που έχει κλίση.
- Η μορφή και το είδος των εξετάσεων θα έχουν διαφορετικά και καινοτομικά στοιχεία που δεν θα απαιτούν αποστήθιση και αντιγραφή.
- Η οργάνωση του Λυκείου θα συζητηθεί ανεξάρτητα από το σύστημα των εξετάσεων, για το οποίο ισχύουν οι βασικές αρχές που έχουν διατυπωθεί, και θα συζητηθούν αφού έχει ολοκληρωθεί η συζήτηση για το λύκειο.
Το «Νέο Λύκειο» που προωθούμε :
- Δεν αποτελεί μια ακόμη επιμέρους ρύθμιση ,αλλά εντάσσεται στο συνολικό σχεδιασμό αναμόρφωσης του εκπαιδευτικού μας συστήματος .
a. Με νέα προγράμματα σπουδών από το Δημοτικό,
b. Χωρίς περιττές επαναλήψεις και επικαλύψεις στην διδακτέα ύλη
c. Με την εισαγωγή ξένης γλώσσας και πληροφορικής από την πρώτη Δημοτικού και πτυχίο Δημοσίου στην Γ’ Γυμνασίου.
d. Με μαθήματα φιλαναγνωσίας, εικαστικών , θεάτρου, μουσικής κλπ.
e. Με την οριζόντια παρέμβαση του ψηφιακού σχολείου, που αξιοποιεί σύγχρονες δυνατότητες, από την βιβλιοθήκη όλων των βιβλίων Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου, μέχρι την υποδειγματική διδασκαλία και το ψηφιακό φροντιστήριο.
Στοιχεία που μας επιτρέπουν μια άλλη αντίληψη για τη λειτουργία του Λυκείου και ένα διαφορετικό περιεχόμενο σπουδών.
Στην κατεύθυνση αυτή :
- Η Α’ Λυκείου είναι πλήρως μια τάξη γενικής παιδείας και λειτουργεί ως τάξη – «γέφυρα» ανάμεσα στο Γυμνάσιο και το Λύκειο.
- Η Β’ και Γ’ Λυκείου παρέχει προοδευτικά περισσότερη εμβάθυνση και εξειδίκευση ως συμπλήρωμα μιας εντατικής γενικής παιδείας με μικρό αριθμό βασικών μαθημάτων.
- Ο Μαθητής γίνεται συνειδητός Έλληνας Πολίτης του κόσμου. Με γνώση και υπερηφάνεια για την ιστορία και τον πολιτισμό μας, μαθαίνει να ζει και προοδεύει μέσα στο σύγχρονο και ανταγωνιστικό περιβάλλον, μέσα και έξω από την χώρα.
- Εισάγεται για πρώτη φορά η ερευνητική εργασία ως διακριτή ενότητα του προγράμματος σπουδών, όπως συμβαίνει σε όλες σχεδόν τηςευρωπαϊκές χώρες στη βαθμίδα αυτή. Πρόκειται για ομαδικές ερευνητικές εργασίες που ανοίγουν τους ορίζοντες αναζήτησης και παράλληλα προάγουν την συλλογικότητα και συνεργασία.
- Παρέχεται εντός του κυρίως προγράμματος του σχολείου η δυνατότητα παρακολούθησης επιπλέον διδακτικών ωρών σε επιλεγμένα μαθήματα (μαθήματα εμβάθυνσης) άμεσου ενδιαφέροντος του μαθητή αλλά και στήριξης της προετοιμασίας .
