Εντυπώσεις και ουσία για τα ΑΕΙ

Tου Αποστολου Λακασα από την Καθημερινή

Αξίζουν έπαινοι στον υφυπουργό Παιδείας, Ιωάννη Πανάρετο, για το επικοινωνιακό του παιχνίδι σχετικά με τις πρωτοβουλίες του να φέρει την αξιοκρατία και τη διαφάνεια στα ελληνικά πανεπιστήμια, τα ΤΕΙ και τα ερευνητικά κέντρα. Στο επίπεδο των πρώτων εντυπώσεων οι προσπάθειες του υφυπουργού αφορούν πολύ σοβαρά ζητήματα της λειτουργίας των ιδρυμάτων. Για παράδειγμα, ποιος θα μπορούσε να αρνηθεί την ιδιαίτερη βαρύτητα που έχουν πρωτοβουλίες για πάταξη των φαινομένων αναξιοκρατίας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, για συμμάζεμα του χάους με τους «αιώνιους» φοιτητές που υπάρχει στα ιδρύματα, για εξορθολογισμό των ωρών διδασκαλίας των πανεπιστημιακών και για στηλίτευση των... κοπανατζήδων καθηγητών που αφήνουν τους συμβασιούχους ή τις χαμηλότερες βαθμίδες διδασκόντων να κάνουν το δικό τους διδακτικό ωράριο; Αυτές τις πρωτοβουλίες, ζητώντας τα σχετικά στοιχεία από τα ΑΕΙ, ανέλαβε μέσα το 2010 ο κ. Πανάρετος, και χθες σειρά είχε η ανακοίνωση για αντίστοιχη εκστρατεία κατά της λογοκλοπής.

Στο επίπεδο, όμως, της ουσίας οι κινήσεις του κ. Πανάρετου πάσχουν, καθώς τίποτε δεν μπορεί να γίνει λόγω του αυτοδιοίκητου των πανεπιστημίων. Ας πάρουμε ορισμένες από τις περιπτώσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω. Ποια είναι η αξία της αναζήτησης των παιδιών που έχουν προσληφθεί στο ΑΕΙ όπου υπηρετούν οι γονείς τους, όταν το υπουργείο μπορεί να ελέγξει μόνο εάν τηρήθηκαν οι τυπικοί όροι της διαδικασίας και όχι εάν το διορισθέν παιδί του πανεπιστημιακού είχε όντως το καλύτερο βιογραφικό; Επίσης, ποια είναι η αξία της παραγγελίας που έδωσε χθες ο κ. Πανάρετος προς τα ΑΕΙ και τα ερευνητικά κέντρα να τον ενημερώσουν έως το τέλος Ιανουαρίου για το πώς χειρίστηκαν καταγγελίες για λογοκλοπή; Σε τόσο θολά θέματα των οποίων η διερεύνηση μπορεί να κρατήσει χρόνια, το υπουργείο Παιδείας ζητάει από τα αμαρτωλά ιδρύματα να προχωρήσουν σε αυτοκάθαρση μέσα σε τρεις εβδομάδες; Αφού το υπουργείο έχει καταγγελίες για φαινόμενα σήψης (π.χ. αναξιοκρατικοί διορισμοί, λογοκλοπές), γιατί δεν τις ερευνά το ίδιο και κατόπιν να βάλει... κάθε κατεργάρη στον πάγκο του;

Οι πρωτοβουλίες του υπουργείου, καθώς μένουν σε επίπεδο εντυπώσεων και δεν προχωρούν στην ουσία, κάνουν περισσότερο κακό παρά καλό. Ηδη, η ακαδημαϊκή κοινότητα δυσπιστεί για τις προθέσεις της ηγεσίας του υπ. Παιδείας –η ομοσπονδία των πανεπιστημιακών τής χρεώνει «προσπάθεια σπίλωσης των ελληνικών ΑΕΙ»– με αποτέλεσμα να δηλητηριάζονται ακόμη και προσπάθειες όπως η ανάδειξη της αριστείας εντός των ιδρυμάτων – πρόγραμμα που ανακοίνωσε πρόσφατα η υπουργός Αννα Διαμαντοπούλου.

Σαφώς και υπάρχουν φωτεινές κοιτίδες αριστείας εντός των ΑΕΙ, όπως υπάρχουν και περιπτώσεις σήψης. Σε μια τόσο κρίσιμη περίοδο της χώρας πληθαίνουν οι φωνές από την ακαδημαϊκή κοινότητα για να υιοθετηθούν αλλαγές, οι οποίες θα βοηθήσουν τον χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και έρευνας να αφήσει πίσω του το χρεοκοπημένο παρελθόν. Ομως, οι φωνές αυτές ζητούν από την ηγεσία του υπουργείου Παιδείας να είναι αρωγός τους στην πράξη και όχι στα λόγια.

Ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθο βαλέτω ( για τον Πανάρετο)

Ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθο βαλέτω

του Αποστολου Λακασά    Από την Καθημερινή

Πριν από 20 χρόνια τέτοια εποχή -τον Νοέμβριο του 1991- ο 43χρονος τότε Γιάννης Πανάρετος ορκίστηκε και ανέλαβε καθήκοντα στο Τμήμα Στατιστικής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών (η γνωστή σε όλους πρώην ΑΣΟΕΕ). Επειτα από μακρά περιπλάνηση σε πανεπιστήμια της Ελλάδας και του εξωτερικού, ο σημερινός υφυπουργός Παιδείας και στενός συνεργάτης του πρωθυπουργού κ. Γεώργιου Παπανδρέου πήρε θέση καθηγητή στο αθηναϊκό ΑΕΙ, το περιβάλλον του οποίου του ήταν... οικείο. Από το 1989 πρόεδρος του Τμήματος Στατιστικής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ήταν η κ. Ευδοκία Ξεκαλάκη, η οποία γνωρίστηκε με τον κ. Πανάρετο από τα φοιτητικά της χρόνια και η σχέση τους κατέληξε σε γάμο.

Πρόεδροι επί 12 χρόνια

Το 1991 ο κ. Πανάρετος έγινε καθηγητής στο Τμήμα και έκτοτε οι δύο σύζυγοι εναλλάχθηκαν στην προεδρία του Τμήματος για άλλα 12 χρόνια, εδραιώνοντας τη θέση τους στο Ιδρυμα, αλλά και δημιουργώντας πολλούς εχθρούς.

Είναι εκείνοι οι οποίοι σήμερα ρωτούν «κοίτα ποιος μιλάει;», σχολιάζοντας την εκστρατεία που ξεκίνησε ο κ. Πανάρετος κατά του νεποτισμού στα πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ. Ο νυν υφυπουργός ζητεί στοιχεία για τα παιδιά των πανεπιστημιακών, που διορίστηκαν τα τελευταία 15 χρόνια στο πανεπιστήμιο του γονιού τους. Η έρευνα δεν θα φθάσει έως 20 χρόνια πίσω και δεν θα περιλαμβάνει τους πανεπιστημιακούς που διορίστηκαν στο πανεπιστήμιο του συζύγου τους...

Βέβαια, ο κ. Πανάρετος είχε μια δεκαετή διαδρομή σε άλλα ΑΕΙ πριν βρεθεί να συνυπάρχει κάτω από την ίδια στέγη με τη σύζυγό του. Από το 1980 έως το 1991 πέρασε από τα Πανεπιστήμια του Dublin, του Missouri-Columbia και της Iowa, καθώς και από τα Πανεπιστήμια Κρήτης και Πάτρας. «Κρίθηκα από 13 καθηγητές από άλλο Τμήμα του Ιδρύματος, ενώ διεκδίκησα τη θέση όταν προκηρύχθηκε λόγω της απώλειας τού τότε πρύτανη. Στην ακαδημαϊκή μου καριέρα ουδέποτε πέρασα στην επόμενη βαθμίδα διεκδικώντας μια θέση στο ίδιο ΑΕΙ. Πάντοτε, ανέβαινα βαθμίδα διεκδικώντας θέσεις σε άλλο ΑΕΙ», ανέφερε χθες στην «Κ» ο κ. Πανάρετος.

Ομως, οι επικρίσεις και τα σχόλια στην ακαδημαϊκή κοινότητα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών (και όχι μόνο) δεν αφορούν μόνο τον χρόνο εκλογής του υφυπουργού σε θέση καθηγητή του ΟΠΑ το 1991. Πολλοί πανεπιστημιακοί εστιάζουν στην εναλλαγή του ζευγαριού στην προεδρία του Τμήματος Στατιστικής. Από το 1989 έως το 1993 πρόεδρος ήταν η κ. Ευδοκία Ξεκαλάκη. Από το 1993 έως το 1995 ο κ. Πανάρετος. Το 1996 ήταν η σειρά της κ. Ξεκαλάκη να αναλάβει τη θέση, διατηρώντας την έως το 2000. Τότε τον προεδρικό θώκο ανέλαβε (εκ νέου) ο σύζυγός της. Τον κράτησε έως το 2002. Ο κ. Πανάρετος απέδωσε την εναλλαγή στην προεδρία στο γεγονός ότι ουδείς άλλος ήθελε να διεκδικήσει τη θέση.

Πανεπιστημιακοί του Ιδρύματος θεωρούν ότι η κυριαρχία Πανάρετου-Ξεκαλάκη έγινε δεκτή χωρίς αντιδράσεις και εξαιτίας των ιδιαίτερα καλών σχέσεων που έχει το ζεύγος με τον νυν πρωθυπουργό. Αλλωστε, ο κ. Πανάρετος υπήρξε γενικός γραμματέας στο υπουργείο Παιδείας το 1995-1996, επί υπουργίας Παπανδρέου .

Ισχυρές διασυνδέσεις

Στις ισχυρές διασυνδέσεις του κ. Πανάρετου αποδίδουν κάποιοι τη σημαντική και γρήγορη αύξηση του αριθμού των καθηγητών του Τμήματος Στατιστικής σε σχέση με τους εισακτέους φοιτητές, παρότι ο νυν πρόεδρος του Τμήματος κ. Επαμεινώνδας Πανάς τόνισε στην «Κ» ότι ο αριθμός των εισακτέων παρέμεινε μικρός λόγω των αντιδράσεων του Τμήματος. Σήμερα, μετά 20 χρόνια λειτουργίας το Τμήμα Στατιστικής διαθέτει 24 διδάσκοντες και δέχεται 70 εισακτέους ετησίως. Την ίδια στιγμή, το Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης έχει 25 διδάσκοντες και 200 εισακτέους και το Τμήμα Λογιστικής 23 διδάσκοντες και 200 εισακτέους.

Φοιτητές και πανεπιστημιακοί του ΟΠΑ επικρίνουν τον κ. Πανάρετο ότι τα τελευταία χρόνια δεν δίδασκε. «Τυπικά ήταν καλυμμένος διότι ήταν υπεύθυνος για τις πρακτικές ασκήσεις των φοιτητών», λέει με νόημα στην «Κ» στέλεχος του ΟΠΑ. Μάλιστα, προ διετίας η φοιτητική παράταξη ΔΑΠ στο ΟΠΑ είχε ζητήσει από την Πρυτανεία στοιχεία για τις ώρες πραγματικής διδασκαλίας των διδασκόντων, έχοντας στόχο τον κ. Πανάρετο. Τα στοιχεία δεν δόθηκαν ποτέ. Ομως σύμφωνα με πληροφορίες πίσω από την επίκληση κάποιων τυπικών λόγων για να αδρανήσει το θέμα (όπως συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις) κρύβεται η παρέμβαση υψηλόβαθμου -τότε- στελέχους της ελληνικής Βουλής...