Ιστορική και κοινωνική προέλευση
του Γιώργου Παππά
O όρος τηλεπληροφορική καταγράφει την ενοποίηση δύο ψηφιακών τεχνολογιών, αυτή της πληροφορικής ( την τεχνολογία των ηλεκτρονικών υπολογιστών που δημιούργησε την “κοινωνία της πληροφορίας του 20ου αιώνα”) και των τηλεπικοινωνιών. Αποτέλεσμά της είναι ο κόσμος του 21ου αιώνα, η κοινωνία των δικτύων.
Ο αιώνας της πληροφορικής, που καταγράφεται, εν μέρει λάθος και ως “κοινωνία της πληροφορίας”, αφορά την εξέλιξη και τον χαρακτήρα της συγκεκριμένης τεχνολογίας. Αφορά την τεχνολογία και όχι την κοινωνική οργάνωση και τους θεσμούς.
Ο αιώνας της πληροφορικής προσέφερε τη βάση για έναν νέο τύπο κοινωνίας, την διαδικτυακή κοινωνία. Χωρίς τον αιώνα της πληροφορικής δεν θα μπορούσε να υπάρξει η διαδικτυακή κοινωνία, αν και αυτή η νέα κοινωνική δομή δεν παράγεται μόνον, από τον αιώνα της πληροφορικής αλλά, από ένα πολύ πιο ευρύ πλαίσιο κοινωνικών διεργασιών και εξέλιξης.
Ποια είναι η ιστορική και κοινωνική τους προέλευση; Από πού προήλθε αυτή η “κοινωνία της πληροφορικής” και από πού αυτή η διαδικτυακή κοινωνία; Ας το δούμε σε μια συνοπτική παρουσίαση.
Ο πόλεμος, γέννησε τις τεχνολογικές καινοτομίες της πληροφορικής, όπως συμβαίνει κατ’ επανάληψη στην ιστορία.
Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν η γενεσιουργός αιτία των ανακαλύψεων που οδήγησαν στην πληροφορική τεχνολογική επανάσταση.
Και ο ψυχρός Πόλεμος, που ακολούθησε, ήταν το περιβάλλον για την ανάπτυξή τους. Το , ο πρόγονος του Διαδικτύου, που οι βασικές τεχνολογίες του (μεταγωγή πακέτων και κατανεμημένη δικτυακή ισχύς) σχεδιάστηκαν από τον Baran στην Corporation, ως μέρος μιας πρότασης προς το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ για τη δημιουργία ενός συστήματος επικοινωνιών που θα μπορούσε να αντέξει, την περίοδο του ψυχρού πολέμου, έναν πυρηνικό πόλεμο. Η πρόταση όμως δεν εγκρίθηκε ποτέ, και οι επιστήμονες που σχεδίαζαν το έμαθαν τη δουλειά του αφότου είχαν ξεκινήσει να κατασκευάσουν το δίκτυο των υπολογιστών. Είναι φανερό οτι, χωρίς την υποστήριξη με τη μορφή πόρων και ελευθερίας καινοτομιών του Πενταγώνου, η υπολογιστική επιστήμη δε θα είχε εξελιχθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες με τον ίδιο ρυθμό και τα δίκτυα των υπολογιστών σήμερα θα ήταν σαφώς διαφορετικά.
Την ίδια περίοδο, εξελίσσονταν και η επανάσταση της μικροηλεκτρονικής, η οποία ήταν ανεξάρτητη από στρατιωτικές εφαρμογές. Ωστόσο, τα κρίσιμα παραγωγικά χρόνια της δεκαετίας του πενήντα και του εξήντα, η Valley και τα άλλα τεχνολογικά κέντρα εξαρτιόνταν ιδιαίτερα από τη στρατιωτική αγορά και τις γενναιόδωρες χρηματοδοτήσεις της για τις δικές έρευνες.
Τα ερευνητικά πανεπιστήμια ήταν επίσης έτοιμα για την τεχνολογική επανάσταση. Στην πραγματικότητα, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι οι ακαδημαϊκοί επιστήμονες υπολογιστών χρησιμοποίησαν τους πόρους του Υπουργείου Αμύνης των ΗΠΑ για να αναπτυχθεί γενικώς η επιστήμη των υπολογιστών και ειδικότερα τα δίκτυα.
Η επιχειρηματική δραστηριότητα έπαιξε κάποιο ρόλο, άλλα όχι με τις γνωστές μονοπωλιακού χαρακτήρα καθιερωμένες επιχειρήσεις. Π.χ. η &T αντάλλαξε τα δικαιώματα ιδιοκτησίας της στη μικροηλεκτρονική για ένα μονοπώλιο επικοινωνιών κατά τη δεκαετία του πενήντα και αργότερα, στη δεκαετία του εβδομήντα,απέρριψε την ευκαιρία να χρησιμοποιεί το . Η ΙΒΜ δεν προέβλεψε την επανάσταση του προσωπικού υπολογιστή και παραχώρησε την άδεια του λειτουργικού της συστήματος στη , λάθη που τελικά την ανάγκασαν να επιβιώσει μόνο ως εταιρεία παροχής υπηρεσιών. Η απέκτησε σχεδόν το μονοπώλιο, αλλά έκανε κι αυτή ένα παρόμοιο λάθος. Δεν κατάφερε να προβλέψει τις δυνατότητες του διαδικτύου μέχρι το , όταν παρουσίασε τον Explorer.
Η Xerox σχεδίασε πολλές βασικές τεχνολογίες της εποχής του προσωπικού υπολογιστή. Όμως, δεν κατάλαβε τα θαύματα που έκαναν οι ερευνητές της ,έτσι ώστε η δουλειά τους εμπορευματοποιήθηκε από άλλες εταιρείες και κυρίως από την Computer.
