Σκέψεις πανεπιστημιακών για το κείμενο διαβούλευσης του Υπουργείου Παιδείας

Από το portal:  greek university forumG

25/11/2010

Πρόσφατα δόθηκαν στη δημοσιότητα θέσεις-προτάσεις του Υπουργείου Παιδείας με στόχο την αναβάθμιση των Ελληνικών πανεπιστημίων. Στόχος καίριος και επίκαιρος, καθώς η αναβάθμιση των πανεπιστημίων, πέρα από τα στενά όρια της εκπαίδευσης, θα συνεισφέρει σημαντικά και στην απαραίτητη οικονομική και κοινωνική ανάκαμψη της χώρας.

Η ανάγκη αλλαγών στα πανεπιστήμια είναι αδήριτη. Το κείμενο που δημοσιοποίησε το Υπουργείο είναι, κατά τη γνώμη μας, ενδιαφέρον και τολμηρό, με ρηξικέλευθες προτάσεις και μπορεί να αποτελέσει μια σοβαρή βάση διαλόγου. Αν οι προτάσεις υλοποιηθούν σωστά έχουν τη δυνατότητα να θέσουν το ελληνικό πανεπιστήμιο σε τροχιά ανάκαμψης. Αν όμως υλοποιηθούν με λανθασμένο τρόπο, κινδυνεύουν να επιδεινώσουν την κατάσταση ακόμα περισσότερο. Η αρνητική εμπειρία του νόμου πλαίσιο του 1982 συνιστά μεγάλη προσοχή στην υλοποίηση των αλλαγών.

Σ΄αυτό το πλαίσιο, και χωρίς απαραίτητα να συμφωνούμε με κάθε πρόταση του Υπουργείου, δηλώνουμε την κατ’ αρχήν στήριξή μας σε ορισμένες κεντρικές επιλογές του, διευκρινίζοντας συγχρόνως μερικές απαραίτητες προϋποθέσεις για την επιτυχία τους. Συγκεκριμένα:

1. Η σύσταση Συμβουλίων Διοίκησης (Σ.Δ.) είναι διεθνώς δοκιμασμένη πρακτική στις χώρες με ακαδημαϊκό τοπίο συγγενές προς το ελληνικό (Ευρωπαϊκή Ένωση) και την χαιρετίζουμε ως εργαλείο για τον ανεξάρτητο έλεγχο της εκ των πραγμάτων ενισχυμένης Πρυτανικής αρχής. Επειδή όμως η εμπειρία με τις διορισμένες Διοικούσες Επιτροπές των νέων πανεπιστημίων δεν ήταν πάντα η καλύτερη δυνατή, απαιτείται προσοχή. Ένα σωστά στελεχωμένο Σ.Δ. μπορεί και επιβάλλεται (α) να ελέγχει την εύρυθμη λειτουργία ενός ΑΕΙ με γνώμονα την αυστηρή τήρηση των κανόνων της ακαδημαϊκής δεοντολογίας και την χρηστή οικονομική του διαχείριση, (β) να εμπλουτίζει το ΑΕΙ με εθνική και διεθνή εμπειρία, (γ) να εκφράζει την κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα όπως αυτή διαμορφώνεται, (δ) να χαράσσει μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη στρατηγική ανάπτυξης. Ως εκ τούτου, επιβάλλεται η στελέχωση των Σ.Δ. από πρόσωπα του δημόσιου βίου τα οποία να είναι ακέραια, να έχουν ευθυκρισία και πείρα, και να θέτουν το μακροχρόνιο, καλώς εννοούμενο συμφέρον των ΑΕΙ πάνω από ο,τιδήποτε άλλο. Θεωρούμε στοιχείο εκ των ων ουκ άνευ ότι η πλειοψηφία των μελών των Σ.Δ. πρέπει να αποτελείται από πρόσωπα μη σχετιζόμενα με το οικείο ΑΕΙ και, στην καλύτερη περίπτωση, εξωτερικά της στενής ελληνικής ακαδημαϊκής και πολιτικής πραγματικότητας. Θα πρέπει να υιοθετηθούν δικλείδες ασφαλείας που θα αποκλείουν κάθε είδος κομματικής επιρροής στα Σ.Δ.

2. Η προτεινόμενη αλλαγή του τρόπου επιλογής του πρύτανη μέσω διεθνούς διαγωνισμού είναι εξαιρετικά θετική. Αυτή είναι πλέον η συνήθης διεθνής πρακτική. Ανοίγεται έτσι η δυνατότητα αξιοποίησης στελεχών και μεταφοράς καλών πρακτικών από άλλα πανεπιστήμια.

3. Χαιρετίζουμε την εισαγωγή της διαρκούς αξιολόγησης των μελών ΔΕΠ στη βάση του ερευνητικού και διδακτικού τους έργου, συμπεριλαμβανομένων και όσων έχουν ήδη αποκτήσει μονιμότητα. ‘Εχουμε την πεποίθηση ότι εφ΄όσον η αρχή αυτή υλοποιηθεί με τρόπο έντιμο, διαφανή και αξιοκρατικό, θα συμβάλει τα μέγιστα στην εξυγίανση του επιστημονικού και ερευνητικού κλίματος στα ελληνικά ΑΕΙ, τα οποία κατά κοινή ομολογία υποφέρουν από φαινόμενα αναξιοκρατίας, νεποτισμού και συναλλαγής.